Ngành Cao su Việt Nam thực trạng và giải pháp phát triển bền vững

(Doanhnhanthuonghieu) - Ngày 28/9, tại TP. HCM đã diễn ra buổi Hội thảo "Chuỗi cung cao su thiên nhiên và gỗ cao su: thực trạng và giải pháp phát triển bền vững" dưới sự chủ trì của Hiệp hội Cao su Việt Nam phối hợp cùng Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đồng tổ chức.

Hội thảo thu hút đông đảo các ban ngành có liên quan và các doanh nghiệp trong lĩnh vực Cao su và chế biến gỗ cao su cùng đến tham dự.

Các Hiệp hội gỗ, tổ chức Forest Trend và Hội cao su Việt Nam ký biên bản ghi nhớ tại Hội thảo ngày 28/9.

Tại hội thảo đã chỉ ra tình hình chung của ngành cao su và chế biến gỗ cao su Việt Nam trong bối cảnh nguồn cung lớn hơn cầu và những tác động từ cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đối với ngành Cao su Việt Nam.

Bối cảnh ngành cao su Việt Nam trong những năm gần đây

Từ 2013 - 2017, lượng cao su thiên nhiên từ các quốc gia cho thị trường thế giới liên tục tăng. Tiêu thụ của Thế giới về cao su thiên nhiên cũng liên tục tăng nhưng chậm hơn nguồn cung nên đã tạo áp lực giảm giá trong nhiều năm qua tính từ 2013 đến nay. 

Với 80% cao su thiên nhiên của Việt Nam được xuất khẩu trong đó Trung Quốc là quốc gia tiêu thụ lớn nhất lượng cao su thiên nhiên xuất khẩu của Việt Nam ( 60 - 70%). Năm 2017, sản lượng cao su Việt Nam đạt 1.094.500 tấn, đứng thứ 3 trên thế giới về sản xuất cao su thiên nhiên.

Hiện nay, ngành cao su Việt Nam có 3 nhóm sản phẩm chính bao gồm: cao su thiên nhiên; sản phẩm cao su và gỗ cao su và các sản phẩm gỗ cao su. Toàn ngành cao su đã đạt giá trị xuất khẩu 6,2 tỷ USD trong năm 2017, tăng hơn 27,2% so với kim ngạch năm 2016.

Tác động cuộc chiến thương mại Trung – Mỹ đối với ngành Cao su Việt Nam

Với mức thuế cao áp dụng cho các mặt hàng linh kiện ô tô mà Mỹ sẽ áp dụng cho các sản phẩm xuất khẩu từ Trung Quốc sang Mỹ ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm cao su sẽ bị tác động tiêu cực. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu cao su nguyên liệu chủ yếu từ Việt Nam, với 70% cao su thiên nhiên đi vào ngành công nghiệp sản xuất lốp xe, xuất khẩu cao su Việt Nam sang Trung Quốc chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.

Bối cảnh tương tự cũng đang diễn ra đối với ngành xuất khẩu Gỗ cao su vào Trung Quốc. Trong 6 tháng đầu năm 2018 lượng gỗ sẻ cao su xuất sang Trung Quốc đã giảm mạnh chỉ bằng 1% lượng xuất khẩu của năm 2017. Mặc dù vậy việc Mỹ đánh thuế cao vào các mặt hàng gỗ Trung Quốc có thể có lợi cho các DN chế biến của Việt Nam. 

Tác động của cuộc chiến Mỹ - Trung đến ngành cao su Việt Nam như thế nào ? Quy mô tác động tới đâu đòi hỏi cần có sự đánh giá chi tiết về ngành . Nghiên cứu đánh giá không chỉ bao gồm đánh giá về các khía cạnh như các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc mà còn cần đánh giá về ngành công nghiệp ôtô và các ngành phụ trợ tại Trung Quốc, và thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc về các sản phẩm trong những ngành có liên quan.

Các giải pháp bền vững để phát triển ngành Cao su tại Việt Nam

Ngành cao su đã và đang là một trong những ngành sản xuất quan trọng của Việt Nam. Ngoài yếu tố quan trọng về kinh tế, Ngành còn có ý nghĩa quan trọng trong khía cạnh xã hội khi tạo ra công ăn việc làm ổn định cho hơn 500.000 lao động trong đó có gần 264.000 hộ cao su tiểu điền, tham gia trong các khâu chuỗi cung.

Với lượng nhập hàng năm lên tới 30% trong tổng lượng cao su thiên nhiên xuất khẩu, cao su thiên nhiên nhập khẩu ngày càng trở nên quan trọng cho ngành cao su Việt Nam. Nguồn nhập chủ yếu từ các dự án của các doanh nghiệp Việt Nam trồng cao su ở Campuchia và Lào. Mặc dù nguồn cung này ngày càng tăng nhưng vẫn ẩn chứa các rủi ro tiềm ẩn .

Nguồn cung cao su từ tiểu điền chiếm gần 61,7% tổng sản lượng cao su thiên nhiên cả nước, thích ứng ung-cầu của nhóm cao su tiểu điền với thị trường còn chậm. Nổ lực giảm lượng cung ra thị trường vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Cho đến nay, thương hiệu và chất lượng sản phẩm của ngành cao su Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Hiện vẫn chưa có các tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng đối với nguồn cung. Sáng kiến xây dựng thương hiệu cho ngành Cao su Việt Nam là hướng đi quan trọng, phù hợp với bối cảnh ngành đang hội nhập sâu với thị trường thế giới. Trong tương lai sáng kiến này cần được mở rộng, đảm bảo các tiêu chí tiệm cận với các tiêu chí bền vững được các tổ chức quốc tế chấp nhận. Bên cạnh đó cần mở rộng các mặt hàng cao su thiên nhiên, sản phẩm cao su cũng như các sản phẩm gỗ cao su. 

Các bước tiếp theo mà ngành cao su cần tiến hành là thu thập và xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ, cập nhật thường xuyên các thông tin trong chuỗi cung ứng và nhu cầu của thị trường, chia sẻ đến các bên liên quan để có cơ sở đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp, chính sách phù hợp và giảm thiểu rủi ro.

Các DN cần tuân thủ các yêu cầu của luật pháp quốc gia, bao gồm cả các quốc gia là nơi các doanh nghiệp đang đầu tư, và các quy định quốc tế mà Chính phủ đã cam kết. Bên cạnh đó các DN cần có những chiến lược cụ thể nhằm quản lý rủi ro.

Mặt khác, Ngành cần bước đi chuyển dịch hiệu quả để tái cơ cấu chuỗi cung, từ việc tập trung vào xuất khẩu các sản phẩm thô sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và quan tâm phát triển thị trường nội địa. Thực hiện các bước này sẽ góp phần thúc đẩy ngành cao su phát triển bền vững trong tương lai.

Khải Hoàng.