Đạo diễn Xuân Phước: “Tôi không phải là nhà thơ!

(DNTH) - Những ngày tháng 3 này, khi mà những mất mát đau thương do Covid-19 gây ra vừa tạm lắng, những nụ cười trở lại trên thành phố mang tên Bác, và đâu đó trong các chương trình biểu diễn nghệ thuật vang lên các ca khúc viết về những ngày tháng không thể nào quên, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với đạo diễn Xuân Phước - tác giả của ca khúc Sài Gòn Mùa Thương.

Là một người đa tài, từng được biết đến trong vai trò là nhà sản xuất-đạo diễn phim. Năm 2021, anh được vinh danh trong Lễ trao giải thưởng Sáng Tạo Tp.HCM qua ca khúc Sài Gòn Mùa Thương được nhiều người biết đến. Sau khi ca khúc vừa ra đời đã nhận được sự hưởng ứng tích cực của đông đảo công chúng. Hiện nay, khán giả yêu âm nhạc không chỉ được tiếp cận với một phiên bản Sài Gòn Mùa Thương-sáng tác của Xuân Phước, mà còn xuất hiện trên thị trường nhiều phiên bản khác “na ná hoặc gần giống” với phiên bản được công nhận Giải 3 Giải thưởng Sáng Tạo Tp.HCM 2021. Anh nghĩ sao về điều này?

Xuân Phước: Thực tế là như vậy! Tôi nghĩ, một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc là tác phẩm tồn tại được trong lòng công chúng bằng cách này hay cách khác. Và cho dù nó tồn tại dưới phiên bản nào đi nữa thì khán giả và người thưởng thức nghệ thuật thông minh hoặc người có nghề cũng sẽ nhận ra được cha đẻ của nó là ai. Bởi đã là nghệ thuật sáng tạo thì nó phải đi kèm cảm xúc. Sài Gòn Mùa Thương được tôi viết nên trong một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt và mỗi nốt nhạc, mỗi ca từ là một cung bậc cảm xúc khác nhau sẽ làm cho người nghe có được sự thấu cảm từ trái tim đến trái tim. Tôi tin là như vậy!

Anh có nhắc đến “ca từ”. Đó là một trong những điểm nhấn quan trọng làm cho ca khúc Sài Gòn Mùa Thương “sống” được trong lòng công chúng. Tuy nhiên, ở những phiên bản âm nhạc được đề danh là Thơ: Xuân Phước, thì khán giả có thể hiểu đó là “thơ” hay “ca từ”?

Xuân Phước (cười): Tôi có thể khẳng định một cách chắc chắn rằng, tôi không biết làm Thơ, và tôi cũng không phải là nhà Thơ. Trong cuộc đời, tôi chưa bao giờ làm thơ dù chỉ một lần, có làm được thơ con cóc mà dở quá nên con cóc nó còn không thèm nhảy nữa kìa..hihihi...Và tôi cũng không hiểu sao người ta lại thêm cho tôi cái “nghề làm thơ” như vậy nữa.

Chúng ta có thể thống nhất với nhau cách gọi trong âm nhạc thường là “ca từ”. Và Hội đồng xét duyệt chấm giải cấp thành phố cũng công nhận từng lời từng chữ trong tác phẩm âm nhạc này đang tồn tại dưới dạng thức là ca từ chứ không phải là một bài thơ. Trong ấn phẩm Cây Kèn và Chiếc Khẩu Trang của Liên Hiệp các Hội Văn Học Nghệ Thuật cũng có lưu hành và phổ biến rộng rãi tác phẩm này dưới dạng ca từ của một tác phẩm âm nhạc.

Nói tôi làm thơ tôi vừa mắc cỡ vừa “lo ngại” những nhà thơ chân chính và tài năng sẽ nhìn tôi rồi vừa cười vừa khẽ lắc đầu đó bạn ơi. Vậy nên cho tôi xin rút xa xa hai chữ nhà thơ nghen.

Anh nghĩ sao nếu nhiều người cho rằng có những tác phẩm âm nhạc “Fake” đang tràn lan trên Youtube?

Xuân Phước: Theo tôi nghĩ, chúng ta nên có cái nhìn cởi mở và bao dung hơn với câu chuyện này. Tôi vui và thấy hạnh phúc khi bài hát của mình được lan tỏa và mọi người yêu thích nó. Cho dù nó có tồn tại dưới dạng thức nào thì Sài Gòn Mùa Thương cũng được bảo chứng bởi Cục Bản Quyền Tác Giả.

Có thể ca khúc của tôi sáng tác chưa được hay nên có ai đó chỉnh sửa lại chỗ này một chút, thêm thắt hay thay đổi chỗ kia một ít cho nó hay hơn. Nhưng, ở một không gian nghệ thuật chính thống thì phiên bản Sài Gòn Mùa Thương của đạo diễn Xuân Phước đã được Hội đồng xét duyệt, công nhận và trao giải Sáng tạo của thành phố điều đó cho tôi hạnh phúc và sự tự hào..

Điều này, ví như một đứa con được làm giấy khai sinh bởi chính cha đẻ của mình. Chỉ xin một điều: Đừng gọi tôi là nhà thơ! Vì thực sự tôi không có kỹ năng đó.

Hiện nay, có nhiều ca sĩ nổi tiếng trình bày ca khúc Sài Gòn Mùa Thương phiên bản không phải của anh, nhưng họ vẫn giới thiệu đó là ca khúc có lời thơ Xuân Phước và là tác phẩm đạt giải Sáng Tạo cấp thành phố. Có cả những buổi biểu diễn ở các bệnh viện dã chiến, những chương trình âm nhạc lớn. Anh nói gì về điều này?

Xuân Phước: Đã là “Sáng tạo” thì dành phục vụ công chúng. Nếu nó đến được với công chúng nghĩa là những người làm nghệ thuật đã thành công. Kể cả người trình bày, họ hát vì họ yêu thích nó, có cảm xúc với bài hát khi trình bày. Điều này thì phải cảm ơn những ca sĩ, những người biểu diễn.

Tôi không phải là nhạc sĩ, tôi là dân làm phim dù rằng trước đây tôi cũng học nhạc, học sáng tác nhạc nên thỉnh thoảng tôi cũng viết, nhưng tôi chỉ là người viết lại cảm xúc của mình trên từng khuôn nhạc. Ca khúc ấy, ít nhất là nó có ý nghĩa với tôi, với bạn bè tôi và cả với những người yêu thương tôi. Sài Gòn Mùa Thương - không đơn thuần chỉ là bài hát mà còn là một kỷ niệm riêng, rất riêng.

Tôi không ngại khi sẻ chia sự lan tỏa, Vì bản thân tôi tham gia lĩnh vực phim ảnh cũng đủ lâu và cũng có lượng khán giả đông đảo của mình rồi, nên theo tôi bài hát nó thuộc về tất cả chúng ta, thuộc về những ai yêu mến nó. Như một người cha, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến những ai đã trót yêu mến Sài Gòn Mùa Thương của tôi như đứa con ruột của họ. 

Xin chân thành cảm ơn.

Mi Ty